– Gluck en de dood van Euridice

C.W. von Gluck

Verhalen uit de Griekse Mythologie hebben vaak schrijvers en componisten geïnspireerd. Zo ook Christoph Willibald von Gluck (1714-1787). Hij was een Boheems-Duits componist, die in 1731 naar Praag vertrok om zich daar, tegen de zin van zijn vader, aan de muziek te wijden. In 1736 vestigde hij zich in Milaan, waar hij compositielessen bij Giovanni Battista Sammartini nam. In 1741 werd zijn eerste opera, Artaserse, uitgevoerd. Door het succes hiervan, kreeg hij vele opdrachten uit verschillende Italiaanse steden, maar ook vanuit Londen,  waar hij kennismaakte met Händel en diens muziek. De jaren na 1746  bracht hij door als kapelmeester van een rondreizend operagezelschap. In 1752 vestigde hij zich in Wenen, waar hij in 1774 door Maria Theresia tot hofcomponist werd benoemd. Dit is ook de stad waar hij overleed.

Orfeo ed Euridice

Gluck schreef vooral opera’s. Hij is van groot belang door zijn “hervormingsopera’s”. Deze ontstonden als reactie op de Italiaanse ernstige opera van die tijd, de opera seria, waarin de handeling nauwelijks van betekenis was en het accent geheel op de muziek lag (zangvirtuositeit).

In Wenen ontdekte Gluck andere mogelijkheden. Zo werd zijn ideaal een kunstwerk waarin alle kunsten gelijkwaardig waren en ondergeschikt aan de verwezenlijking van een dramatische gedachte. Tot dit soort opera behoort “Orfeo ed Euridice”.

In Wenen had hij geen succes met dit nieuwe soort opera, maar dat was geheel anders in Parijs, waar men de Franse tragédie-lyrique aanhing, die verwantschap vertoonde met de reformopera.

De aria “Che faro senza Euridice” uit de opera “Orfeo ed Euridice” is wellicht één van zijn bekendste en meest geliefde werken. Vandaag geef ik hier aandacht aan, omdat het de lievelingsaria was van mijn moeder die op 22 augustus 2019 overleed. Zij leerde deze kennen door haar zuster Dora met haar warme alt stem. De vertolking van Gérard Lambert en mij van deze aria met het indrukwekkend recitatief er aan voor afgaand, is de meest bekeken video sinds we clips op YouTube plaatsen.

Ter ere van haar (op 24 augustus zou ze 92 jaar zijn geworden) plaats ik de opname die Eric van der Horst maakte tijdens het Concert Quattuor van 27 september 2014 in de Sint-Nicolaaskerk van La Roche-en-Ardenne.

Ik ben er van overtuigd dat ook U geraakt wordt door deze prachtige muziek en de dramatische  woorden en – naar ik hoop – onze vertolking.

ORIGINELE VERSIE
Che farò senza Euridice
Dove andrò senza il mio ben.
Euridice, o Dio, risponde
Io son pure il tuo fedele.
Euridice! Ah, non m´avvanza
più socorso, più Speranza
ne dal mondo, ne dal ciel.

NEDERLANDSE VERSIE
Wat moet ik doen zonder mijn Eurydice?
Waar ga ik heen zonder mijn geliefde?
Eurydice, Eurydice! O God, antwoord mij!
Ik ben jou trouw!
Eurydice! Eurydice! Ah, geen hulp
komt meer naar mij toe, geen hoop meer,
noch van deze wereld, noch uit de hemel.

Fijne week

Marijke Persijn